Widzicie to przejście nad wodospadem? Właśnie na urlopie zastanawiałem się, że trzeba sporo pracować, żeby móc tam przejść. I trzeba sporo odwagi.

 

Zdjęcie z dzisiaj, tak świeże, jak informacja, że właśnie ogłoszono ustawę nowelizującą KPC.

 

Życzę odwagi w stosowaniu tej nowelizacji. Do usłyszenia wkrótce.

Prekluzja w nowym KPC

Marek Koenner21 lipca 2019Komentarze (0)

POSTĘPOWANIE ZWYKŁE

 

  1. Odpowiedź na pozew

Zacznijmy od tego, że złożenie odpowiedzi na pozew jest obligatoryjne, uchybienie zaś terminowi skutkuje jej zwrotem (art. 2051 k.p.c.).

W sytuacji niezłożenia odpowiedzi na pozew lub jej zwrotu, sąd uzyskuje uprawnienie do wydania wyroku zaocznego na posiedzeniu niejawnym (art. 339 § 1 k.p.c.).

To wielka pokusa dla sądu, żeby zakreślić „numer” i w ten sposób zmniejszyć sobie referat.

Jak powyższe ma się do prekluzji? Tu musimy przejść do organizacji postępowania, czyli zupełnie nowego – przynajmniej w zamierzeniu ustawodawcy – sposobu działania sądu na wstępnym etapie procesu.

 

  1. Posiedzenie przygotowawcze a pisma procesowe

Mianowicie (art. 2052 § 1 k.p.c.) wraz z doręczeniem pozwu pozwanemu poucza się pozwanego, jak również powoda (którego z kolei zawiadamia się o zarządzeniu tego doręczenia) o:

1) możliwości rozwiązania sporu w drodze ugody zawartej przed sądem lub mediatorem;

2) obowiązku udziału w posiedzeniu przygotowawczym i przedstawienia wszystkich twierdzeń i dowodów na tym posiedzeniu;

3) skutkach niedopełnienia obowiązków, o których mowa w pkt 2, w szczególności możliwości wydania przez sąd wyroku zaocznego na posiedzeniu niejawnym i warunkach jego wykonalności, obciążenia kosztami postępowania, a także możliwości umorzenia postępowania oraz pominięcia spóźnionych twierdzeń i dowodów (…);

5) obowiązku złożenia pisma przygotowawczego na zarządzenie przewodniczącego, wymogach co do jego treści i skutkach ich niedochowania;

6) zwrocie pisma przygotowawczego złożonego bez zarządzenia przewodniczącego.

Ponadto pozwanego poucza się także o czynnościach procesowych, które może lub powinien podjąć, jeśli nie uznaje żądania pozwu w całości lub części, w szczególności obowiązku złożenia odpowiedzi na pozew, w tym obowiązujących w tym zakresie wymaganiach co do terminu i formy (§ 2).

Analizując te zmiany właściwie nie wiadomo, jaki był główny cel ustawodawcy.

Z jednej strony mamy surowe reguły związane z obowiązkami dowodowymi odnoszące się do rygorów, które albo są nałożone na strony z mocy ustawy (pozew i odpowiedź na pozew) albo mogą zostać nałożone przez przewodniczącego (dalsze pisma przygotowawcze).

Takie ujęcie oznacza, że posiedzenie przygotowawcze ma spełniać przede wszystkim funkcję organizacyjną. Chodzi o zapoznanie się ze stanowiskami stron i niejako włączenie stron w  organizację procesu.

Z drugiej strony posiedzenie przygotowawcze ma spełniać głównie funkcję ugodową. Na tym posiedzeniu sąd ma bowiem namawiać strony do porozumienia. W pisemnym protokole z przebiegu posiedzenia przygotowawczego nie zamieszcza się oświadczeń stron złożonych w ramach prób ugodowego rozwiązania sporu (art. 2058 § 1 k.p.c.).

Jednak właśnie pokusa, o której wspomniałem na wstępie, czyli prawo do wydania wyroku zaocznego w razie niezłożenia odpowiedzi na pozew w terminie, stanowi pierwszą przeszkodę w realizacji obu powyższych funkcji.

Kolejna przeszkoda wynika z tego, że przewodniczący zarządzając posiedzenie przygotowawcze (bo nie jest ono obligatoryjne), może tak  pokierować wymianą pism, że właściwie na tym posiedzeniu wykluczone będzie swobodne prezentowanie stanowisk, gdyż strony będą działały już w warunkach prekluzji dowodowej.

Zgodnie bowiem z art. 2053 § 2 k.p.c. przewodniczący może zobowiązać stronę, by w piśmie przygotowawczym podała wszystkie twierdzenia i dowody istotne dla rozstrzygnięcia sprawy pod rygorem utraty prawa do ich powoływania w toku dalszego postępowania. W takim przypadku twierdzenia i dowody zgłoszone z naruszeniem tego obowiązku podlegają pominięciu, chyba że strona uprawdopodobni, iż ich powołanie w piśmie przygotowawczym nie było możliwe albo że potrzeba ich powołania wynikła później.

Co więcej, późniejsze wyznaczenie posiedzenia przygotowawczego nie powoduje otwarcia terminu do zgłaszania nowych twierdzeń i dowodów (art. 2053 § 3 k.p.c.).

Czyli mamy do czynienia z powtórzeniem dawnych reguł prekluzji.

 

Jaki sens ma zatem regulacja art. 20512 k.p.c., zgodnie z którą:

„§ 1. Jeżeli wyznaczono posiedzenie przygotowawcze, strona może przytaczać twierdzenia i dowody na uzasadnienie swoich wniosków lub dla odparcia wniosków i twierdzeń strony przeciwnej do chwili zatwierdzenia planu rozprawy. Twierdzenia i dowody zgłoszone po zatwierdzeniu planu rozprawy podlegają pominięciu, chyba że strona uprawdopodobni, że ich powołanie nie było możliwe albo potrzeba ich powołania wynikła później.

2. Jeżeli nie zarządzono przeprowadzenia posiedzenia przygotowawczego, strona może przytaczać twierdzenia i dowody na uzasadnienie swoich wniosków lub dla odparcia wniosków i twierdzeń strony przeciwnej aż do zamknięcia rozprawy, z zastrzeżeniem niekorzystnych skutków, które według przepisów kodeksu mogą dla niej wyniknąć z działania na zwłokę lub niezastosowania się do zarządzeń przewodniczącego i postanowień sądu.”

Sam ustawodawca wyjaśnia istotę posiedzenia przygotowawczego wprost: posiedzenie to „służy rozwiązaniu sporu bez potrzeby prowadzenia dalszych posiedzeń, zwłaszcza rozprawy” (art. 2055 § 1 zd. 1 k.p.c.).

Wyrazem tego założenia jest również regulacja art. 2056 k.p.c.:

§ 1. Na posiedzeniu przygotowawczym przewodniczący ustala ze stronami przedmiot sporu i wyjaśnia stanowiska stron, także w zakresie prawnych aspektów sporu.

§ 2. Przewodniczący powinien skłaniać strony do pojednania oraz dążyć do ugodowego rozwiązania sporu, w szczególności w drodze mediacji. W tym celu przewodniczący może poszukiwać ze stronami ugodowych sposobów rozwiązania sporu, wspierać je w formułowaniu propozycji ugodowych oraz wskazywać sposoby i skutki rozwiązania sporu, w tym skutki finansowe.

 

Zwrócić trzeba też uwagę, że przepis art. 1561 k.p.c. dotyczy każdego posiedzenia, nie tylko rozprawy. Zgodnie z nim w miarę potrzeby na posiedzeniu przewodniczący może pouczyć strony o prawdopodobnym wyniku sprawy w świetle zgłoszonych do tej chwili twierdzeń i dowodów.

Jak pokazywała dotychczasowa praktyka z sal rozpraw, od charakteru sędziego zależało, na ile „zdradzi” swoją opinię w sprawie. Zawsze musiał jednak podchodzić do wyrażanych poglądów ostrożnie. Obecnie, co prawda, nie będzie możliwe skuteczne wyłączenie sędziego w sytuacji, gdyby jego stanowisko zbyt wyraźnie preferowało jedną ze stron procesu, to nadal zachowanie ostrożności nie zaszkodzi z prostej przyczyny, a mianowicie – opowiedzenie się po jednej ze stron wcale nie ułatwia, a utrudnia zawarcie porozumienia. Doświadczeni sędziowie wiedzą, że każdej ze stron muszą wskazać jej przewagi i słabości.

Właściwie jednak zawsze byłem sceptyczny wobec prowadzenia takiej dyskusji w początkowej fazie procesu. Przecież po to poszliśmy do sądu: żeby udowodnić swoje racje i wygrać.

Dlatego też w mojej ocenie funkcja organizacyjna posiedzenia przygotowawczego przeważy nad funkcją ugodową.

 

Powyższe rozważania mogą być również podstawą do postawienia wręcz zasadniczych pytań na temat roli sędziego, a może i sądu.

Autorzy projektu piszą w uzasadnieniu, że nie należy obecnie utożsamiać prawa do sądu z prawem do rozprawy. Ale co w sytuacji, gdy sędziowie zamiast rozstrzygać sprawy zajmą się prowadzeniem negocjacji ugodowych?

Moim zdaniem lepsze jest przyjęcie założenia, że sąd powszechny służy jednak do rozstrzygania sporów, a nie do prowadzenia polubownych procedur. Łatwiej zresztą rozmawiać o ugodzie nie przed osobą, która będzie następnie rozpoznawała wszystkie sporne kwestie, które do tego sądu nas doprowadziły.

Lepiej negocjować zanim trafimy do sądu niż w sądzie. A jeżeli już znaleźliśmy się w sądzie, to również łatwiej negocjować poza nim: na korytarzu sądowym, w kancelarii czy u mediatora.

Dlatego też funkcja organizacyjna posiedzenia przygotowawczego mimo tego, że została potraktowana jako subsydiarna, to i tak, w mojej ocenie, w praktyce będzie podstawowa.

 

Konkludując, pozwany nie znajdzie w nowym k.p.c. rozwiązania zagadki: czy w odpowiedzi na pozew muszę przytoczyć w ogóle jakiekolwiek dowody na potwierdzenie wskazanych w niej faktów?

Pozwanemu może „pomóc” w podjęciu tej decyzji przewodniczący, który nakaże złożenie pisma przygotowawczego, w którym swój wyraz znajdzie w pełni reguła prekluzji dowodowej. Jeżeli rzeczywiście praktyka pójdzie w tę stronę, to funkcja ugodowa straci całkowicie na znaczeniu.

Bo czy przy obecnym obciążeniu sądów trudno mi sobie wyobrazić, że sędziowie dadzą jednak szansę stronom na rozmowę w toku posiedzenia przygotowawczego.

Niemniej przewodniczący działając w oparciu o swoją dyskrecjonalną władzę, będzie decydował o tym, jaki charakter nadać ostatecznie posiedzeniu przygotowawczemu. Może też stosować je odpowiednio do oceny sytuacji w konkretnej sprawie. Do tego jednak potrzebne jest doświadczenie.

 

  1. Z planem rozprawy czy bez

Jeżeli na posiedzeniu przygotowawczym nie uda się rozwiązać sporu, sporządza się z udziałem stron plan rozprawy (art. 2055 § 1 zd. 2 k.p.c.).

Co najważniejsze, plan rozprawy zawiera rozstrzygnięcia co do wniosków dowodowych stron, zastępując w tym zakresie postanowienie dowodowe (art. 2059 § 1 zd. 1 k.p.c.).

Ponadto w miarę potrzeby plan rozprawy może zawierać:

1) dokładne określenie przedmiotów żądań stron, w tym rozmiar dochodzonych świadczeń wraz z należnościami ubocznymi;

2) dokładnie określone zarzuty, w tym formalne;

3) ustalenie, które fakty i oceny prawne pozostają między stronami sporne.

Powyższe elementy mają istotne znaczenie dla przeprowadzenia postępowania dowodowego.

Co jednak ma zrobić sędzia i co mają zrobić strony w sytuacji, gdy dopiero na tej rozprawie dokonano ustalenia okoliczności spornych? W jaki sposób ad hoc można rzetelnie przedstawić dowody i dlaczego strona miałaby być „ukarana” poprzez zastosowanie reguł prekluzji dowodowej, skoro właśnie posiedzenie przygotowawcze miało służyć ustaleniom w zakresie spornych faktów?

Na powyższe pytania ustawodawca nie znalazł dobrej odpowiedzi. Znowu to od sędziego będzie zależało, czy zastosuje reguły fair trial. Odroczenie posiedzenia przygotowawczego wydaje się bowiem jedynym rozsądnym rozwiązaniem.

W razie potrzeby, zwłaszcza gdy konieczne będzie wyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, posiedzenie przygotowawcze można odroczyć na czas oznaczony, nie dłuższy niż trzy miesiące (vide art. 2057 § 2 k.p.c.).

Kolejne odroczenie nie będzie możliwe bez zgodnego wniosku stron, gdyż ustawodawca enumeratywnie wyliczył jego przesłanki w art. 2057 k.p.c.

 

  1. Rozprawa

W oparciu o plan rozprawy przewodniczący wydaje zarządzenia mające na celu przygotowanie rozprawy (art. 208 § 1 zd. 1 k.p.c.), czyli przeprowadzenie dowodów.

Na rozprawie prowadzonej bez planu aktualne pozostaje uregulowanie tzw. wysłuchania informacyjnego w art. 212 k.p.c.

Dodatkowym obowiązkiem nałożonym na strony w zakresie samej rozprawy jest obowiązek wyszczególnienia faktów, którym strona zaprzecza (art. 210 § 2 zd. 2 k.p.c.).

Niemniej zastosowanie tego przepisu, wobec szczegółowego unormowania kwestii związanych z przygotowaniem rozprawy, w szczególności jeżeli odbędzie się posiedzenie przygotowawcze, wydaje się być ograniczone.

 

POSTĘPOWANIE GOSPODARCZE

  1. Prekluzja dowodowa w postępowaniu gospodarczym

W odrębnym postępowaniu gospodarczym wraca prekluzja w dawnym wydaniu. Na mocy art. 4585 § 1 k.p.c., zarówno powód w pozwie, jak i pozwany w odpowiedzi na pozew, zobowiązani są powołać wszystkie twierdzenia i dowody.

W kontekście powyższego budzi zdziwienie unormowanie § 2 przywołanego artykułu, w myśl którego doręczając pouczenia, o których mowa w art. 458§ 1 k.p.c., przewodniczący wzywa stronę, by w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż tydzień, powołała wszystkie twierdzenia i dowody.

Pouczenia te doręcza się stronie niezastępowanej przez adwokata, radcę prawnego, rzecznika patentowego lub Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej.

Oznacza to, że znowu konieczna będzie czasami ekwilibrystyka polegająca na wniesieniu pozwu przez samego przedsiębiorcę, a następnie „wstąpienie” do postępowania przez profesjonalnego pełnomocnika.

Pozwany będzie musiał często postąpić podobnie w odniesieniu do odpowiedzi na pozew.

Szokuje wręcz tygodniowy termin (określony jako minimalny).

Unormowanie powyższe zadziwia również z tej przyczyny, że co do zasady odrębne postępowanie gospodarcze zostało przewidziane dla sporów między przedsiębiorcami.

Dodatkowo na wniosek strony, która nie jest przedsiębiorcą lub jest przedsiębiorcą będącym osobą fizyczną, sąd rozpoznaje sprawę z pominięciem przepisów tego działu (art. 4586 § 1 k.p.c.).

Skoro tak, to postępowanie gospodarcze powinno być skonstruowane adekwatnie do stopnia zawiłości, który może charakteryzować tego rodzaju spory. Ponadto istotna może się tu okazać prawidłowo sformułowana argumentacja.

Zmiany dopiero mają wejść w życie, ale aż narzuca się w tym miejscu potrzeba zastosowania przymusu radcowskiego lub adwokackiego. Zresztą nie tylko w sprawach gospodarczych. Czyż nie przyspieszyłoby postępowań ich sprofesjonalizowanie?

Nie można zapominać, że w odrębnym postępowaniu gospodarczym dowód ze świadków stał się dowodem subsydiarnym, natomiast kluczowe dla rozstrzygnięcia mają być dokumenty.

Mianowicie dowód z zeznań świadków sąd może dopuścić jedynie wtedy, gdy po wyczerpaniu innych środków dowodowych lub w ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 45810 k.p.c.).

Natomiast czynność strony, w szczególności oświadczenie woli lub wiedzy, z którą prawo łączy nabycie, utratę lub zmianę uprawnienia strony w zakresie danego stosunku prawnego, może być wykazana tylko dokumentem, o którym mowa w art. 773 Kodeksu cywilnego, chyba że strona wykaże, że nie może przedstawić dokumentu z przyczyn od niej niezależnych (art. 45811 k.p.c.).

Pod pojęciem dokumentu, o którym mowa w przytoczonym przepisie, rozumiemy każde, w jakiejkolwiek formie ujęte, oświadczenie woli lub wiedzy, nieistotny jest również nośnik tychże oświadczeń.

Powyższe unormowanie jest jednak mocno kontrowersyjne z tej przyczyny, że zgodnie z art. 65 k.c. oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których złożone zostało, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje; natomiast w umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu.

 

  1. Stare nowe problemy

Wrócą do „życia” zatem dawne orzeczenia, w których wyjaśniano jak należy podchodzić do rozumienia prekluzji dowodowej w postępowaniu gospodarczym.

Dlatego, że przepis art. 4585 k.p.c. stanowi nową wersję przepisu art. 47912 k.p.c., w szczególności jego § 1, którego brzmienie było następujące: „W pozwie powód jest obowiązany podać wszystkie twierdzenia oraz dowody na ich poparcie pod rygorem utraty prawa powoływania ich w toku postępowania, chyba że wykaże, iż ich powołanie w pozwie nie było możliwe albo że potrzeba powołania wynikła później.”

Początkowo prekluzja dowodowa stanowiła wyróżnik postępowania gospodarczego, dopiero później została rozszerzona na inne rodzaje postępowań cywilnych.

Warto zatem przytoczyć przykładowe tezy orzeczeń zapadłych w okresie obowiązywania tego przepisu.

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 2014 r. (I CSK 498/13, LEX nr 1532775)

Nie jest wyłączone dopuszczenie przez sąd z urzędu – na podstawie art. 232 zdanie drugie k.p.c. – dowodu, który nie może być powołany przez stronę na podstawie art. 47912 § 1 k.p.c. Adresatem reguł prekluzji dowodowej są strony, nie jest nim zaś sąd rozpoznający sprawę. W sprawach, w których obowiązują reguły prekluzji dowodowej, skorzystanie z przyznanej sądowi dyskrecjonalnej władzy w zakresie dopuszczenia dowodu powinno być szczególnie rozważne.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 14 czerwca 2017 r. (I ACa 205/17, LEX nr 2396162)

Teza 2. Prekluzji nie podlegają te twierdzenia faktyczne, które stanowią wyłącznie doprecyzowanie okoliczności przytoczonych jako podstawa faktyczna powództwa i stanowią uzasadnioną reakcję na stanowisko strony przeciwnej.

Teza 3. Strona może uzasadniać późniejsze powołanie wniosków dowodowych stanowiskiem strony przeciwnej (np. powołaniem nowych okoliczności lub dowodów, względnie podważaniem dowodów prezentowanych w pozwie).

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 30 grudnia 2014 r. (I ACa 401/14; LEX nr 1659128)

Teza 1. Art. 47912 § 1 k.p.c. nie niweczy uprawnienia sądu do dopuszczenia dowodu z urzędu (art. 232 k.p.c.), gdyż adresatem reguł prekluzji dowodowej są strony, nie jest nim zaś związany sąd rozpoznający sprawę. Tym niemniej granicę tego uprawnienia stanowią usprawiedliwione okoliczności konkretnej sprawy, z uwzględnieniem poszanowania zasady równego traktowania stron.

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 września 2014 r. (II CSK 709/13; LEX nr 1540629

Jakkolwiek zgłoszenie zarzutu naruszenia prawa materialnego w procesie cywilnym nie podlega żadnym ograniczeniom czasowym, tym niemniej podstawę jego oceny stanowi określony zespół okoliczności faktycznych, które niewątpliwie podlegają ocenie – z punktu widzenia dopuszczalności ich zgłoszenia – i to zarówno na płaszczyźnie przepisu art. 381 k.p.c., jak i norm (obowiązujących do dnia 2 maja 2012 r.) urzeczywistniających system prekluzji materiału procesowego w sprawach gospodarczych – art. 47912 § 1 k.p.c. i 47914 § 2 k.p.c. (por. także art. 47912 § 2, 47918 § 3).

 

  1. Umowa dowodowa

Całkowicie odrębnym tematem, wymagającym również szerszego omówienia jest uregulowanie ustanawiające nową umowę procesową, mianowicie umowę dowodową.

Reguły prekluzji dowodowej zostają wyłączone w zakresie, jakim strony związane są umową dowodową.

Przytoczmy zatem przepis art. 4589 k.p.c.:

§ 1. Strony mogą się umówić o wyłączenie określonych dowodów w postępowaniu w sprawie z określonego stosunku prawnego powstałego na podstawie umowy (umowa dowodowa).

2. Umowę dowodową zawiera się na piśmie pod rygorem nieważności albo ustnie przed sądem. W przypadku wątpliwości uważa się, że umowa późniejsza utrzymuje w mocy te postanowienia umowy wcześniejszej, które da się z nią pogodzić.

3. Umowa dowodowa zawarta pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu jest nieważna.

4. Zarzut nieważności lub bezskuteczności umowy dowodowej można podnieść najpóźniej na posiedzeniu, na którym powołano się na tę umowę, a jeśli uczyniono to w piśmie procesowym – najpóźniej w następnym piśmie procesowym albo na najbliższym posiedzeniu.

5. Objęcie umową dowodową dowodu przeprowadzonego przed sądem przed jej zawarciem nie pozbawia go mocy dowodowej.

6. Sąd nie dopuści z urzędu dowodu wyłączonego umową dowodową.

7. Fakty, które miałyby zostać wykazane dowodami wyłączonymi przez umowę dowodową, sąd może ustalić na podstawie twierdzeń stron, biorąc pod rozwagę całokształt okoliczności sprawy. Jeżeli ustalenia wymaga rozmiar należnego świadczenia, przepis art. 322 stosuje się odpowiednio.”

Ale jak wspomniałem, omówienie wszystkich aspektów umowy dowodowej, to temat na szerszy wpis. Może nawet nie jeden.

 

Podsumowanie

Postępowanie zwyczajne

  1. Wyrok zaoczny na posiedzeniu niejawnym w razie niezłożenia odpowiedzi na pozew w terminie – to pokusa, której może ulec wielu sędziów.
  2. Zagmatwane reguły składania wniosków dowodowych w kontekście przepisów o posiedzeniu przygotowawczym rodzą z jednej strony wiele kontrowersji, z drugiej zaś dają sędziemu możliwość własnego określenia celów tej nowej procedury. Przy zastosowaniu reguł fair trial można tu sporo osiągnąć. Tylko, czy sędziowie mają na to czas?

Postępowanie gospodarcze

  1. Wraca stara dobra prekluzja – może przydać się stare orzecznictwo.
  2. Niestety zgłaszanie dowodów przez powoda może wymuszać stosowanie starego triku – wnoszenie pozwu przez powoda bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika. To samo dotyczy pozwanego – w odniesieniu do odpowiedzi na pozew.
  3. Umowa dowodowa wyłącza prekluzję w zakresie, który normuje.

Czas nie płynie, a biegnie. Na pewno, jeżeli chodzi o tempo nowelizowania KPC.

Obecnie nowela czeka na podpis Prezydenta. I nie ulega wątpliwości, że zostanie podpisana, bo nie wywołuje ona żadnych większych kontrowersji.

Ale już wiemy, jak poważne będą to zmiany.

No i niby wprowadzono zasadę wejścia w życie przepisów 3 miesiące od ogłoszenia, ale cały szereg wyjątków dotyczy wejścia w życie w ciągu 14 dni od ogłoszenia (!).

Dlatego postanowiłem ująć opracowanie przepisów przejściowych, które zawarłem w poprzednim wpisie na blogu, w formie PDF i udostępnić każdemu, kto wpisze się na listę.

***

Zachęcam więc do wpisu na listę dostępną TUTAJ  – każdy, kto się wpisze, otrzyma opracowanie dotyczące 40 najważniejszych zmian w KPC oraz dodatkowo pdfa z opisem przepisów o terminach wejścia w życie poszczególnych zmian w KPC, czyli Vacatio legis zmian w ustawie nowelizującej KPC.

 

Krótki wstęp

Bardzo duże zmiany wprowadzane są w ekspresowym tempie. Jednak nie powinniśmy być tak mocno zaskoczeni. W końcu dyskusja w odniesieniu do tych akurat zmian prowadzona była przez całą, upływającą właśnie, VIII. kadencję Sejmu.

Niemniej warto wiedzieć, które zmiany wprowadzone będą szybciej (tak, tak), a które później.

No i warto poznać przepisy przejściowe, czyli co z tymi procesami, które zostały wszczęte na gruncie wciąż obowiązującego k.p.c.

I. Przepisy przejściowe

1. Sprawy wszczęte i niezakończone – reguły ogólne

a. Całe szczęście, że w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy zachowują moc czynności dokonane zgodnie z przepisami, w brzmieniu dotychczasowym (art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej k.p.c., dalej w skrócie: ust. nowel.)

Wydaje się to dość oczywiste, ale może z „ostrożności legislacyjnej” rzeczywiście warto było tak postanowić.

b. Do tychże spraw, to jest wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy nowel., stosuje się w brzmieniu nadanym ust. nowel. przepisy ustaw zmienianych w art. 1 (ust. nowel.), to jest zmian w k.p.c. (art. 1 ust. nowel.) oraz zmian w ustawie z dnia 17 grudnia 2009 r. o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym (Dz. U. z 2018 r. poz. 573), których dokonano w art. 5 ust. nowel.

c. W sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ust. nowel. do czasu zakończenia postępowania w danej instancji stosuje się:

1) do wniosków o wyłączenie sędziego złożonych przed dniem wejścia w życie ust. nowel. stosuje się przepis art. 531 k.p.c. w brzmieniu dotychczasowym;

2) stosuje się przepis art. 1303 § 2 k.p.c. w brzmieniu dotychczasowym.

2. Środki odwoławcze

Do rozpoznania środków odwoławczych wniesionych i nierozpoznanych przed dniem wejścia w życie ust. nowel. stosuje się przepisy k.p.c. w brzmieniu dotychczasowym.

3. Sprawy zawieszone

W sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ust. nowel., które pozostawały zawieszone w dniu jej wejścia w życie, sąd umarza postępowanie zawieszone:

1) z przyczyn wskazanych w art. 177 § 1 pkt 5 i 6, jeżeli wniosek o podjęcie postępowania nie został zgłoszony w ciągu 3 miesięcy od dnia wejścia w życie ust. nowel.,

2) na zgodny wniosek stron lub na wniosek spadkobiercy, jeżeli wniosek o podjęcie postępowania nie został zgłoszony w ciągu 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ust. nowel.,

– przy czym, jeżeli umorzenie postępowania na podstawie art. 182 § 1 k.p.c. w brzmieniu dotychczasowym byłoby dopuszczalne wcześniej, stosuje się przepisy dotychczasowe.

4. Koszty

Nowe przepisy art. 98 § 11 i 12 (odsetki od kosztów procesu oraz od wydatków) oraz art. 103 § 3 (sankcje w zakresie kosztów nakładane na strony postępowania w razie nieusprawiedliwionego niestawiennictwa w celu udziału w czynności sądu lub posiedzeniu mediacyjnym) stosuje się wyłącznie w postępowaniach wszczętych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy.

5. Postępowanie gospodarcze

a. Po pierwsze traci moc ustawa z dnia 24 maja 1989 r. o rozpoznawaniu przez sądy spraw gospodarczych (Dz. U. z 2016 r. poz. 723).

b. Do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ust. nowel., które na podstawie k.p.c. oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 52, 55, 60 i 125) w brzmieniu dotychczasowym podlegałyby rozpoznaniu w postępowaniu w sprawach gospodarczych:

nie stosuje się przepisów o tym postępowaniu;

właściwy do rozpoznania takich spraw pozostaje sąd właściwy według przepisów dotychczasowych.

6. Postępowanie upominawcze, nakazowe i elektroniczne upominawcze

Sprawy:

1) w których przed dniem wejścia w życie ust. nowel. wydano nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym,

2) wszczęte przed dniem wejścia w życie ust. nowel. rozpoznawane w postępowaniu nakazowym,

3) wszczęte przed dniem wejścia w życie ust. nowel. rozpoznawane w elektronicznym postępowaniu upominawczym

– do czasu zakończenia postępowania w danej instancji podlegają rozpoznaniu zgodnie z przepisami, w brzmieniu dotychczasowym.

7. Postępowanie nakazowe

W sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ust. nowel. rozpoznawanych w postępowaniu nakazowym, w których powód wniósł o wydanie nakazu zapłaty wyłącznie na podstawie dokumentów określonych w art. 485 § 3 k.p.c.:

1) przyjmuje się, że nie ma podstaw do wydania nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym,

2) nieprawomocny nakaz zapłaty sąd z urzędu uchyla w całości postanowieniem, po czym rozpoznaje sprawę w dalszym ciągu z pominięciem przepisów o postępowaniu nakazowym,

3) nieprawomocny wyrok, mocą którego choćby w części utrzymano w mocy nakaz zapłaty, jak również ten nakaz zapłaty w części, która podlegała rozpoznaniu, sąd pierwszej instancji z urzędu uchyla w całości postanowieniem, po czym rozpoznaje sprawę ponownie z pominięciem przepisów o postępowaniu nakazowym,

4) nieprawomocny wyrok, mocą którego choćby w części utrzymano w mocy nakaz zapłaty, a od którego wniesiono apelację, jak również ten nakaz zapłaty w części, która podlegała rozpoznaniu, sąd odwoławczy z urzędu uchyla w całości postanowieniem, po czym przekazuje sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania z pominięciem przepisów o postępowaniu nakazowym

– przy czym do czasu zakończenia postępowania w pierwszej instancji sprawę rozpoznaje się według przepisów, w brzmieniu dotychczasowym, z tym że postanowienia, o których mowa w pkt 2–4, mogą zostać wydane na posiedzeniu niejawnym.

8. Elektroniczne postępowanie upominawcze

W elektronicznym postępowaniu upominawczym w okresie 3 miesięcy po dniu wejścia w życie ust. nowel.:

1) przepisy art. 126 § 1 i 11, art. 4971–499 i art. 502–505 k.p.c. stosuje się w brzmieniu dotychczasowym;

2) przepisów art. 4801–4804 k.p.c. nie stosuje się;

3) opłaty ustala się i pobiera zgodnie z przepisami ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 785 i 1043)

– w brzmieniu dotychczasowym.

9. Sprawy o roszczenia z tytułu niezgodności towaru konsumpcyjnego z umową sprzedaży konsumenckiej

Sprawy o roszczenia z tytułu niezgodności towaru konsumpcyjnego z umową sprzedaży konsumenckiej rozpoznaje się w postępowaniu uproszczonym, jeżeli wartość przedmiotu umowy nie przekracza kwoty określonej w art. 5051 § 1 k.p.c. w brzmieniu nadanym ust. nowel.

Warto zatem przytoczyć nowe brzmienie art. 5051 § 1 k.p.c.:

„W postępowaniu uproszczonym rozpoznaje się sprawy o świadczenie, jeżeli wartość przedmiotu sporu nie przekracza dwudziestu tysięcy złotych, a w sprawach o roszczenia z rękojmi lub gwarancji – jeżeli wartość przedmiotu umowy nie przekracza tej kwoty.”

10. Ustawa zmieniająca k.p.c. z dnia 10 lipca 2015 r.

W sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy przepisy art. 50 § 3, art. 52 § 3 i art. 132 § 1 k.p.c. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny, ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 1311 i 1513 oraz z 2016 r. poz. 178, 394, 615 i 1358).

Chodzi tu o:

– art. 50 § 3:

„Do czasu rozstrzygnięcia wniosku o wyłączenie sędziego:
1) sędzia, którego dotyczy wniosek, może podejmować dalsze czynności;
2) nie może zostać wydane orzeczenie lub zarządzenie kończące postępowanie w sprawie.”;

– art. 52 § 3:

„Uwzględniając wniosek o wyłączenie sędziego, sąd znosi postępowanie w zakresie obejmującym udział tego sędziego w sprawie po złożeniu wniosku, chyba że czynności przez niego podejmowane były czynnościami niecierpiącymi zwłoki.”;

– art. 132 § 1:

„W toku sprawy adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy oraz radca Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa doręczają sobie nawzajem bezpośrednio odpisy pism procesowych z załącznikami. W treści pisma procesowego wniesionego do sądu zamieszcza się oświadczenie o doręczeniu odpisu pisma drugiej stronie albo o jego nadaniu przesyłką poleconą. Pisma, niezawierające powyższego oświadczenia, podlegają zwrotowi bez wzywania do usunięcia tego braku.”

11. Zmiany w ustawie o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

W sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ust. nowel. przepisy ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 785 i 1043) w brzmieniu nadanym ust. nowel. stosuje się wyłącznie do:

1) pism i wniosków podlegających opłacie, wnoszonych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy;

2) wydatków powstałych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy.

***

II. Wejście w życie

1. Ustawa nowelizująca k.p.c. co do zasady wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia jej ogłoszenia.

Obecnie czeka na podpis Prezydenta.

2. Zmiany, które wejdą w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia:

a. zmiany stanowiące konsekwencję wprowadzenia uprawnienia sądu do wydania każdego postanowienia w procesie na posiedzeniu niejawnym, a mianowicie w wyniku dodania w art. 148 § 3 w brzmieniu „§ 3. Sąd może wydać postanowienie na posiedzeniu niejawnym.”,

to jest zmiany polegające albo na nadaniu nowego brzmienia albo na uchyleniu:

– art. 18 § 2;

– art. 25 § 1;

– w art. 1481 uchyla się § 2;

– w art. 169 uchyla się § 5;

– art. 172;

– uchyla się art. 183;

– art. 18314 § 2;

– w art. 199 uchyla się § 3;

– art. 240 § 1;

– art. 275;

– w art. 346 uchyla się § 2;

– art. 350 §;

– w art. 351 uchyla się § 2;

– art. 352;

– art. 355 (dodano jeszcze jako przesłankę umorzenia zawarcie ugody przed mediatorem);

– art. 410 § 1;

– art. 414;

– art. 464 § 1;

– w art. 4779 uchyla się § 32;

– w art. 47711 uchyla się § 3;

– w art. 47713 uchyla się § 2;

– art. 47930;

– art. 47952;

– art. 47963;

– art. 47974;

– art. 505 § 3 (w tym przepisie wprowadzono też zmianę wynikającą z przyznania referendarzom generalnie kompetencji do podejmowania czynności sądu w postępowaniu upominawczym);

– w art. 735 uchyla się § 1;

– w art. 10643 uchyla się § 1.

  1. następujące zmiany:

– w art. 52 § 2:

„§ 2. Postanowienie wydaje się po złożeniu wyjaśnienia przez sędziego, którego wniosek dotyczy. W przypadku niezłożenia wyjaśnienia w terminie dwóch tygodni od dnia wpływu wniosku do sądu właściwego, a jeśli był dotknięty brakami – od dnia ich usunięcia, wniosek podlega rozpoznaniu bez wyjaśnienia, chyba że sąd uzna złożenie wyjaśnienia za konieczne.”;

– art. 633:

„Art. 633. W sprawach o ochronę konsumentów powiatowy (miejski) rzecznik konsumentów może wytaczać powództwa na rzecz konsumentów, a także wstępować, za ich zgodą, do postępowań w tych sprawach w każdym ich stadium.”;

– art. 110:

„Art. 110. Sąd może zasądzić od świadka, biegłego, pełnomocnika lub przedstawiciela ustawowego – po ich wysłuchaniu – zwrot kosztów wywołanych ich rażącą winą.”;

– w art. 125, w którym po § 21 dodaje się § 21a w brzmieniu:

„§ 21a. Dokonanie wyboru wnoszenia pism procesowych za pośrednictwem systemu teleinformatycznego oraz dalsze wnoszenie tych pism za pośrednictwem tego systemu jest dopuszczalne, jeżeli z przyczyn technicznych, leżących po stronie sądu, jest to możliwe.”;

– w art. 139, w którym:

– – § 3 otrzymuje brzmienie:

„§ 3. Jeżeli stronie podlegającej wpisowi do rejestru sądowego nie można doręczyć pisma w sposób przewidziany w artykułach poprzedzających ze względu na nieujawnienie w tym rejestrze zmiany adresu, pismo to pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia, chyba że nowy adres jest sądowi znany.”

– – § 5 otrzymuje brzmienie:

„§ 5. Na wniosek strony wydaje się zaświadczenie, że wyrok zaoczny albo nakaz zapłaty został uznany za doręczony na oznaczony adres w sposób przewidziany w § 1. W zaświadczeniu stwierdza się z urzędu fakt uchylenia zarządzenia o uznaniu wyroku albo nakazu za doręczony.”

– po art. 178 dodaje się art. 1781 w brzmieniu:

„Art. 1781. W postanowieniu o zawieszeniu postępowania wskazuje się przepis stanowiący podstawę prawną rozstrzygnięcia.”;

– w art. 182 § 1 i 2 otrzymują brzmienie:

„§ 1. Sąd umarza postępowanie:
 
1) zawieszone z przyczyn wskazanych w art. 177 § 1 pkt 5 i 6, jeżeli wniosek o podjęcie postępowania nie został zgłoszony w ciągu trzech miesięcy od daty postanowienia o zawieszeniu postępowania;
 
2) zawieszone na zgodny wniosek stron lub na wniosek spadkobiercy, jeżeli wniosek o podjęcie postępowania nie został zgłoszony w ciągu sześciu miesięcy od daty postanowienia o zawieszeniu postępowania;
 
3) w przypadku stwierdzenia braku następcy prawnego strony, która utraciła zdolność sądową, a w każdym razie po upływie roku od daty postanowienia o zawieszeniu postępowania z tej przyczyny;
 
4) zawieszone z przyczyny wskazanej w art. 174 § 1 pkt 2 po upływie dwóch lat od daty postanowienia o zawieszeniu postępowania z tej przyczyny;
 
5) zawieszone z powodu śmierci strony po upływie pięciu lat od daty postanowienia o zawieszeniu postępowania z tej przyczyny.
 
2. Umorzenie postępowania zawieszonego w pierwszej instancji nie pozbawia powoda prawa ponownego wytoczenia powództwa, jednakże poprzedni pozew nie wywołuje żadnych skutków, które ustawa wiąże z wytoczeniem powództwa. Skutki te wywołuje jednak pozew wniesiony w sprawie, w której postępowanie umorzono na podstawie § 1 pkt 4.”

– w art. 1835 dotychczasową treść oznacza się jako § 1 i dodaje się § 2 w brzmieniu:

„§ 2. Należności, o których mowa w § 1, mediator pobiera bezpośrednio od stron. Sąd ustala je i przyznaje mediatorowi tylko wówczas, gdy przynajmniej jedna ze stron skierowanych do mediacji przez sąd była zwolniona od kosztów sądowych w zakresie obejmującym należności mediatora, a pozostałe strony nie wypłaciły mediatorowi tych należności w całości.”

– w art. 1838 § 2 otrzymuje brzmienie:

„§ 2. Mediacji nie prowadzi się, jeżeli strona w terminie tygodnia od dnia ogłoszenia lub doręczenia jej postanowienia kierującego strony do mediacji nie wyraziła zgody na mediację.”

– w art. 364 § 1 otrzymuje brzmienie:

„§ 1. Prawomocność orzeczenia stwierdza na wniosek strony sąd pierwszej instancji, a dopóki akta sprawy znajdują się w sądzie drugiej instancji – ten sąd.”

– w art. 4246:

– – § 3 otrzymuje brzmienie:

„§ 3. Sąd odrzuca skargę wniesioną z naruszeniem art. 871 § 1, spóźnioną, nieopłaconą lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę, której braków strona nie usunęła w wyznaczonym terminie.”

– – dodaje się § 4 w brzmieniu:

„§ 4. Jeżeli nie sporządzono pisemnego uzasadnienia wyroku ani transkrypcji wygłoszonego uzasadnienia, od którego wniesiono skargę, sporządza się je w terminie dwóch tygodni od dnia wniesienia skargi, a jeżeli skarga była dotknięta brakami – od dnia usunięcia tych braków. Uzasadnienie można ograniczyć do zakresu, którego dotyczy skarga.”

– w art. 450 § 3 otrzymuje brzmienie:

„§ 3. W przypadku śmierci pozwanego małżonka, a jeżeli pozwanymi byli oboje małżonkowie – w przypadku śmierci jednego z nich, sąd orzekający ustanowi kuratora, który wstępuje w miejsce zmarłego małżonka, po czym podejmie zawieszone postępowanie.”

– w art. 461 uchyla się § 22:

22.  W sprawach, w których nie można określić właściwości sądu według przepisów § 1-21, właściwy jest sąd, w którego okręgu ma siedzibę organ rentowy.

– po art. 782 dodaje się art. 7821 w brzmieniu:

„Art. 7821. § 1. Sąd odmawia nadania klauzuli wykonalności, jeżeli:
 
1) w świetle okoliczności sprawy jest oczywiste, że wniosek jest sprzeczny z prawem albo zmierza do obejścia prawa;
 
2) z okoliczności sprawy i treści tytułu egzekucyjnego wynika, że objęte tytułem wykonawczym roszczenie uległo przedawnieniu, chyba że wierzyciel przedstawi dokument, z którego wynika, że doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia.
2. Prawomocne oddalenie wniosku o nadanie klauzuli wykonalności na podstawie § 1 pkt 2 nie pozbawia wierzyciela prawa do wystąpienia z powództwem o ustalenie, że objęta tytułem egzekucyjnym wierzytelność nie uległa przedawnieniu. Nie dotyczy to sytuacji, gdy wierzycielowi przysługuje dalej idące roszczenie.”

– w art. 788 dodaje się § 3 w brzmieniu:

„§ 3. Sąd odmawia nadania klauzuli wykonalności, jeżeli wszczęcie lub dalsze prowadzenie egzekucji możliwe jest na zasadach przewidzianych w art. 8041 i art. 8042. Przepisu tego nie stosuje się, jeżeli wnioskodawca wykaże, że organ egzekucyjny prawomocnym postanowieniem nie dopuścił go do udziału w postępowaniu lub odmówił wszczęcia egzekucji.”

– w art. 797 po § 1 dodaje się § 11 w brzmieniu:

„§ 11. Jeżeli z treści tytułu wykonawczego wynika, że termin przedawnienia dochodzonego roszczenia upłynął, do wniosku należy dołączyć również dokument, z którego wynika, że doszło do przerwania biegu przedawnienia.”

– w art. 804 dotychczasową treść oznacza się jako § 1 i dodaje się § 2 w brzmieniu:

„§ 2. Jeżeli z treści tytułu wykonawczego wynika, że termin przedawnienia dochodzonego roszczenia upłynął, a wierzyciel nie przedłożył dokumentu, o którym mowa w art. 797 § 11, organ egzekucyjny odmawia wszczęcia egzekucji. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie.”

– po art. 8041 dodaje się art. 8042 w brzmieniu:

„Art. 8042. § 1. Jeżeli po powstaniu tytułu wykonawczego uprawnienie przeszło na inną osobę, osoba ta może wszcząć egzekucję przeciwko dłużnikowi na podstawie tego tytułu, jeżeli wykaże przejście uprawnienia dokumentem urzędowym lub prywatnym z podpisem urzędowo poświadczonym.
 
2. W przypadku niezłożenia przez uprawnionego dokumentów, o których mowa w § 1, organ egzekucyjny odmawia wszczęcia egzekucji bez wzywania wierzyciela do uzupełnienia braków wniosku.
 
3. W przypadku, o którym mowa w § 2, odpis postanowienia doręcza się tylko uprawnionemu. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie.”

– w art. 820§ 2 otrzymuje brzmienie:

„§ 2. Komornik podejmie na wniosek wierzyciela postępowanie zawieszone na podstawie § 1, jeżeli sąd lub referendarz sądowy, przed którym sprawa się toczyła albo się toczy, stwierdzi, że doręczenie wyroku zaocznego lub nakazu zapłaty było prawidłowe albo – w przypadku ponownego doręczenia – że upłynął termin do wniesienia środka zaskarżenia, chyba że zachodzi inna podstawa zawieszenia postępowania albo postępowanie podlega umorzeniu. W tym celu sąd albo referendarz sądowy postanowi wydać na wniosek wierzyciela odpowiednie zaświadczenie.”

– w art. 825 po pkt 1 dodaje się pkt 11 w brzmieniu:

„11) gdy zażąda tego dłużnik, jeżeli przed dniem złożenia wniosku o wszczęcie egzekucji roszczenie objęte tytułem wykonawczym uległo przedawnieniu, a wierzyciel nie wykaże, że nastąpiło zdarzenie, wskutek którego bieg terminu przedawnienia został przerwany.”

– w art. 840 w § 1 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) po powstaniu tytułu egzekucyjnego nastąpiło zdarzenie, wskutek którego zobowiązanie wygasło albo nie może być egzekwowane; gdy tytułem jest orzeczenie sądowe, dłużnik może oprzeć powództwo także na zdarzeniach, które nastąpiły po zamknięciu rozprawy, na zarzucie spełnienia świadczenia, jeżeli zgłoszenie tego zarzutu w sprawie było z mocy ustawy niedopuszczalne, a także na zarzucie potrącenia;”

c. wszystkie zmiany, które na mocy art. 4 ust. nowel. wprowadzone zostają do ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 785 i 1043)

d. następujące zmiany wprowadzone w art. 5 pkt 7 i 8 ust. nowel. w ustawie z dnia 17 grudnia 2009 r. o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym (Dz. U. z 2018 r. poz. 573):

– w art. 21 po ust. 2 dodaje się ust. 2a w brzmieniu:

„2a. Wszyscy członkowie grupy lub podgrupy mogą także zostać wymienieni, wraz z ustaleniem kwot przypadających każdemu z nich, na liście stanowiącej załącznik do wyroku. W takim przypadku w wyroku należy powołać tę listę, a sama lista nie podlega odczytaniu.”

– art. 22 otrzymuje brzmienie:

„Art. 22. Tytułem egzekucyjnym do prowadzenia egzekucji świadczenia pieniężnego przypadającego członkowi grupy lub podgrupy jest wyciąg z wyroku albo wyrok z wyciągiem z listy członków grupy lub podgrupy stanowiącej załącznik do wyroku, wskazujący w szczególności wysokość należnego mu świadczenia.”

e. na mocy art. 6 ust. nowel. w ustawie z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny, ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1311 i 1513 oraz z 2016 poz. 178, 394, 615 i 1358) uchyla się art. 20, czyli przepis w brzmieniu:

„W okresie 3 lat od wejścia w życie niniejszej ustawy, dokonanie wyboru wnoszenia pism procesowych za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe oraz dalsze wnoszenie tych pism za pośrednictwem tego systemu jest dopuszczalne, jeżeli ze względów technicznych, leżących po stronie sądu, jest to możliwe.”

3. Po upływie 12 miesięcy od dnia ogłoszenia ust. nowel. wejdzie w życie zmiana art. 5 k.p.c., który otrzymuje następujące brzmienie:

„§ 1. W razie uzasadnionej potrzeby sąd może udzielić stronom i uczestnikom postępowania niezastępowanym przez adwokata, radcę prawnego, rzecznika patentowego lub Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych.
 
2. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wzory pouczeń, których udzielania na piśmie wymaga kodeks, mając na względzie konieczność zapewnienia komunikatywności przekazu.
 
3. Wzory pouczeń, o których mowa w § 2, wraz z ich tłumaczeniami na języki obce najczęściej wykorzystywane w obrocie z zagranicą Minister Sprawiedliwości udostępnia na stronie internetowej urzędu go obsługującego.”

4. Po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia ust. nowel. w życie wchodzą następujące zmiany:

– w art. 50528 dotychczasową treść oznacza się jako § 1 i dodaje się § 2 w brzmieniu:

„§ 2. Nakaz zapłaty nie może być wydany, jeżeli:
 
1)     powód dochodzi roszczenia innego niż pieniężne;
 
2)     doręczenie pozwanemu nakazu miałoby nastąpić poza granicami kraju.”

– art. 50529 otrzymuje brzmienie:

„Art. 50529. § 1. W elektronicznym postępowaniu upominawczym nie stosuje się przepisów o postępowaniach odrębnych innych niż wymienione w art. 50528 § 1 oraz przepisów art. 1301a, art. 139 § 5 i art. 1391.
 
2. Postanowienia wydane na posiedzeniu niejawnym, które podlegają zaskarżeniu, uzasadnia się z urzędu. Termin do wniesienia zażalenia wynosi tydzień od dnia doręczenia postanowienia z uzasadnieniem.
 
3. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio do zarządzeń przewodniczącego.
 
4. Postanowienia wydane na podstawie art. 50533i art. 50534doręcza się z urzędu tylko powodowi.”

– w art. 50532 uchyla się § 4;

4.  Wraz z pozwem powód może złożyć wniosek o umorzenie postępowania w przypadku braku podstaw do wydania nakazu zapłaty lub uchylenia nakazu zapłaty.

– art. 50533 i art. 50534 otrzymują brzmienie:

„Art. 50533. W przypadku braku podstaw do wydania nakazu zapłaty sąd umarza postępowanie.
 
Art. 50534. § 1. Jeżeli pozwany, pomimo powtórzenia zawiadomienia zgodnie z art. 139 § 1 zdanie drugie, nie odebrał nakazu zapłaty, a w sprawie nie doręczono mu wcześniej żadnego pisma w sposób przewidziany w art. 131–138 i nie ma zastosowania art. 139 § 2 i 3 lub inny przepis szczególny przewidujący skutek doręczenia, nakaz zapłaty uznaje się za doręczony, o ile adres, pod którym pozostawiono zawiadomienia, jest zgodny z adresem ujawnionym w rejestrze PESEL. W przeciwnym przypadku stosuje się przepis § 2.
 
2. Jeżeli po wydaniu nakazu zapłaty okaże się, że nie można go doręczyć pozwanemu w kraju, sąd z urzędu uchyla nakaz zapłaty i umarza postępowanie, chyba że powód w wyznaczonym terminie, nie dłuższym niż miesiąc, usunie przeszkodę w doręczeniu nakazu zapłaty. Wezwanie do usunięcia przeszkody nie podlega powtórzeniu.”

– art. 50536–50538 otrzymują brzmienie:

„Art. 50536. W przypadku wniesienia sprzeciwu sąd umarza postępowanie w zakresie, w którym nakaz zapłaty utracił moc.
 
Art. 50537. § 1. W przypadku umorzenia postępowania każda ze stron ponosi koszty procesu związane ze swym udziałem w sprawie.
 
2. Jeżeli w terminie trzech miesięcy od dnia wydania postanowienia o umorzeniu elektronicznego postępowania upominawczego powód wniesie pozew przeciwko pozwanemu o to samo roszczenie w postępowaniu innym niż elektroniczne postępowanie upominawcze, skutki prawne, które ustawa wiąże z wytoczeniem powództwa, następują z dniem wniesienia pozwu w elektronicznym postępowaniu upominawczym. Na żądanie stron sąd, rozpoznając sprawę, uwzględni koszty poniesione przez strony w elektronicznym postępowaniu upominawczym.
 
Art. 50538. Rozpoznanie zażalenia na postanowienie wydane w elektronicznym postępowaniu upominawczym, jak również na postanowienie wydane w postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności tytułowi wykonawczemu wydanemu w tym postępowaniu, następuje w składzie jednego sędziego. W postępowaniu toczącym się na skutek wniesienia zażalenia przepisy art. 50530 § 2 i art. 50531 stosuje się odpowiednio.”

Krótki komentarz na zakończenie

Wydaje się zupełnie niepotrzebne wprowadzanie kilku terminów wejścia w życie poszczególnych przepisów.

Poza uregulowaniami, które wymagają przygotowania technicznego (np. w kwestii pouczeń), można było spokojnie wprowadzić długi, bo przecież zmiany są bardzo poważne, co najmniej 6-miesięczny okres vacatio legis i pozwolić wszystkim na zapoznanie się, przygotowanie do nich i wdrożenie.

Rozumiem, że część zmian dotyczyć będzie dopiero nowych postępowań, niemniej ta właśnie kwestia prowadzi do zamieszania.

Przytoczę tu tylko jeden z przepisów rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie „Zasad techniki prawodawczej” (Dz.U.2016.283 t.j.), mianowicie § 36, zgodnie z którym „rozwiązania przewidziane w przepisach przejściowych i dostosowujących powinny być ukształtowane w sposób nieuciążliwy dla ich adresatów i pozostawiać im możliwość przystosowania się do przepisów nowej albo znowelizowanej ustawy.”

Sami oceńcie proszę, czy Autorzy projektu uwzględnili tę wytyczną w zakresie tworzenia prawa.

No właśnie – to przecież tylko wytyczna.

***

PS1. Jeżeli jeszcze nie ściągnąłeś listy 40 najważniejszych zmian w projekcie KPC, gorąco zachęcam Cię do zapoznania się z nią (widzisz ją po prawej stronie albo możesz po prostu kliknąć TUTAJ). Postaram się jeszcze skomentować niektóre z wprowadzanych zmian. Nasz ustawodawca dał mi szansę 😉 spokojnego dokończenia mojego opracowania na temat przesłuchania świadka. Można w międzyczasie analizować nadchodzące zmiany 🙂 Poniżej na blogu znajdziesz też samą czystą listę.

PS2. Nieustająco zachęcam również do wysłuchania podcastu na stronie WdrodzeDoKancelarii, którą prowadzi i wywiad ze mną przeprowadził Rafał Chmielewski.

Aktualizacja listy i do tego bardzo dobra wiadomość.

Skreślono sankcję za błędną opłatę, czyli zmianę, o której pisałem w punkcie 7. listy!

Listę znajdziesz TUTAJ.

 

Aż nie wiem, co powiedzieć. Brawo 🙂

Pozostałe zmiany przeprowadzone w Senacie mają charakter korekty.

Jeżeli chcesz zapoznać się z ostateczną wersją projektu zmian, czyli z tekstem ustawy ustalonym ostatecznie po rozpatrzeniu przez Sejm poprawek Senatu, to znajdziesz go TUTAJ

Co do zasady zmiany te wejdą w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia. 

Chyba wszyscy się zgodzą, że jak na tak dużą zmianę, nieco krótkie to vacatio legis.